Hij waarschuwt dat er geen sterke en gezonde economische groei mogelijk is vooraleer de banken hun balansen volledig op orde krijgen.

DSK verklaarde ook dat de euro ‘onbetwistbaar nogal sterk’ is. De Europese eenheidsmunt was maandag 1,5 dollar waard. De IMF-topman riep de Europeanen ook op om hun ‘economische strategie beter in de verf te zetten als ze niet willen dat de VS en China het mondiale debat de komende 20 jaar beheersen’.

De economie van de 27 lidstaten is het afgelopen kwartaal met 0,2 procent gegroeid. Op jaarbasis is er nog wel een daling met 4,3 procent. In de eurozone, dat zijn de 16 landen die met de euro werken, is de groei zelfs iets groter met 0,4 procent. Op jaarbasis bedraagt de terugval hier nog 4,1 procent.

De groei is wel niet gelijk gespreid over de eurozone. Zo blijft Spanje nog kampen met een recessie. De Europese Commissie verwacht bovendien dat de groei al gauw weer zal vertragen. De volgende drie kwartalen zou er telkens maar 0,1 of hooguit 0,2 procent bijkomen.

Het herstel komt dus traag op gang. Maar de baas van het Internationaal Muntfonds, Dominique Strauss-Khan, denkt niet dat er nog gevaar dreigt voor een tweede recessie.

De discussie over de zogenoemde Tobintaks, spreekt daarbij boekdelen. Tijdens een bijeenkomst van de G20 in het Schotse kuuroord StAndrews, pleitte Brown dit weekeinde openlijk voor een wereldwijde belasting op de financiële transacties van de banken. Brown maakte daarmee een opmerkelijke bocht en sloot zich aan bij eerdere voorstellen van Frankrijk en Duitsland, die beide voorstander zijn van de zogenoemde Tobintaks, een wereldwijde heffing op kapitaaltransacties die de Amerikaanse Nobelprijswinnaar James Tobin in 1971 al voorstelde.

Maar de VS schoten het idee meteen af. ‘Een taks op dagdagelijkse financiële transacties zijn we niet bereid te steunen’, reageerde de Amerikaanse minister van Financiën, Timothy Geithner, zuinigjes. De kans dat zo’n Tobintaks er zal komen, lijkt dan ook zeer klein. Ook al omdat Dominique Strauss-Kahn, topman van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), dit weekeinde al beklemtoonde dat een Tobintaks om allerhande technische redenen heel moeilijk te realiseren is.

Maar een alternatieve wereldwijde belasting om toekomstige reddingsoperaties van banken te financieren, blijft wel tot de mogelijkheden behoren. Zo liet Strauss-Kahn verstaan dat er binnen het IMF volop wordt gewerkt aan een adviesrapport over zo’n bankentaks, dat in april voorgelegd zal worden aan de ministers van Financiën van de G20. Daarin zullen ook alternatieven worden onderzocht, zoals een belasting op de grootbanken in verhouding tot het genomen risico, bijvoorbeeld via de invoering van een risicopremie.

In afwachting benadrukte de G20 vooral dat de economische stimuleringsmaatregelen voorlopig behouden blijven en slechts geleidelijk zullen uitdoven, omdat het economisch herstel nog zeer kwetsbaar blijft.

Maar dat kon het overheersende beeld van een verdeelde G20 niet wegnemen, want ook over het muntbeleid van China zijn er nog altijd spanningen. En nauwelijks een maand voor de klimaattop in Kopenhagen raakte de G20 het alweer niet eens over de financiering van de klimaatverandering. Dat leidde tot verhitte debatten met de Russische minister van Financiën Kudrin, die vreest dat vooral de groeilanden de rekening zullen betalen.

In zijn herfstvooruitzichten mikt de Europese Commissie op een groei van 0,5 procent in het derde kwartaal van 2009. Dat is hoger dan de 0,2 procent groei die in september werd voorspeld. Dat die groei zich zal verderzetten in 2010, is ook nieuw. Tot nu toe verwachtte de Commissie dat het BNP in de eurozone met 0,1 procent zou krimpen.

‘De economie van de Europese Unie laat de recessie achter zich’, aldus Europees commissaris voor Economische Zaken Joaquin Almunia. ‘Dat is grotendeels te danken aan de ambitieuze steunmaatregelen van de nationale overheden, de centrale banken en de Europese instellingen.’

Toch waarschuwt Almunia nog voor ‘grote uitdagingen’. Hij verwijst ondermeer naar de definitieve uitzuivering van de financiële sector en het corrigeren van de negatieve gevolgen van de crisis op de arbeidsmarkt, de overheidsfinanciën en de toekomstige groei.

Er werd echter vooral uitgekeken naar eventuele commentaren van Trichet over een geleidelijke afbouw van de uitzonderlijke hoge en extreem goedkope liquidieitsverschaffing van de ECB aan de banksector. ‘Niet al onze liquiditeitsverschaffing zal even nodig blijven als in het verleden’, sprak Trichet. Hij voegde er nog aan toe dat de liquiditeiten op termijn gradueel worden teruggetrokken ‘om elke bedreiging van de prijsstabiliteit (lees hogere inflatie) op de middellange tot lange termijn te counteren.’

De markt verwacht dat de ECB de kredietfaciliteit op twaalf maanden met een rente van 1 procent na december niet verlengt. ‘Ik ga niets doen om de markt tegen te spreken’, sprak Trichet veelbetekenend.

De ECB-voorzitter zei dat de economische cijfers wijzen in de richting van een economisch herstel in de eurozone in de tweede jaarhelft. ‘Maar grote onzekerheden omringen dit herstel’, waarschuwde hij meteen. ‘De inflatie stijgt de komende maanden weer boven nul, maar zal een hele poos gematigd blijven.’ De inflatie in de eurozone bedroeg in oktober -0,1 procent.

Hij herhaalde dat een overdreven volatiliteit van de wisselkoersen negatief is voor de eurozone en de wereldeconomie. Trichet schaarde zich opnieuw achter het officiële standpunt van Washington dat een sterke dollar goed is voor de Amerikaanse economie. Bovendien is een ‘ordelijke en geleidelijke appreciatie’ van de Aziatische munten welkom. Zowel de VS als Europa verwijten veel Aziatische landen, vooral China, hun munt artificieel goedkoop te houden, wat hun een enorm concurrentievoordeel oplevert.

Over de zogenaamde kredietschaarste vertelde Trichet dat die eerder het gevolg is van de zwakke vraag naar leningen dan van banken die de kredietkraan dichter draaien. Hij riep de banken wel op hun job te doen: leningen verstrekken aan gezinnen en bedrijven.